جشن فروردینگان، که به آن «فُرودُگ» نیز میگویند، در ۱۹ فروردین برگزار میشود؛ زمانی که در گاهشماری زرتشتی نام روز و ماه هر دو «فروردین» است. این مناسبت با یاد فروهرها و گرامیداشت درگذشتگان پیوند دارد. زرتشتیان در برخی شهرهای ایران آن را با گردهمایی در آرامگاه، نیایش و یادکرد عزیزان ازدسترفته برگزار میکنند. فروردینگان را نباید با «فروردگان» یا «فروردیگان»، آیین چندروزه روزهای پایانی سال، اشتباه گرفت.

جشن فروردینگان چه روزی است و چرا چنین نام دارد؟
در گاهشماری زرتشتی، روز نوزدهم هر ماه «فروردین» نام دارد. وقتی این روز در ماه فروردین قرار میگیرد، همنامی روز و ماه پدید میآید؛ همان الگویی که مبنای نامگذاری شماری از جشنهای ماهانه ایرانی است. بنابراین تاریخ فروردینگان در تقویم رسمی امروز ایران نیز ۱۹ فروردین ثبت میشود.
برای درج این مناسبت در تقویم یا سررسید، عبارت «۱۹ فروردین؛ جشن فروردینگان، یادبود فروهرها و درگذشتگان» کوتاه و روشن است. اگر از نام «فُرودُگ» استفاده میکنید، بهتر است آن را کنار «فروردینگان» بیاورید تا خواننده مناسبت را بهراحتی بشناسد.
فروهر یا فرهوشی چیست؟
«فروهر» یا «فرهوشی» مفهومی در باور زرتشتی است که در متون اوستایی از آن یاد شده است. این مفهوم در طول تاریخ با یاد و بزرگداشت درگذشتگان پیوند نزدیک پیدا کرده، اما معادل دقیق و ساده «روح شخصِ درگذشته» نیست. در نوشتههای پژوهشی میان «فرهوشی» و «روان» تمایز گذاشته میشود، هرچند این دو در برخی سنتها و روایتها با هم آمیختهاند.
این دقت زبانی کمک میکند فلسفه جشن را بدون سادهسازی بیش از حد توضیح دهیم: فروردینگان زمانی برای گرامیداشت فروهرها و یادکرد درگذشتگان در سنت زرتشتی است.
فروردینگان چگونه برگزار میشود؟
گزارشهای برگزاری معاصر در شهرهایی مانند تهران، یزد و کرمان، از حضور زرتشتیان در آرامگاهها، اوستاخوانی و نیایش برای شادی روان درگذشتگان خبر میدهند. خانوادهها نیز یاد عزیزان خود را گرامی میدارند. شکل اجرای مراسم میتواند بر حسب شهر، خانواده و جامعه زرتشتی تفاوت داشته باشد؛ نباید هر رسم گزارششده در یک محل را آیینی یکسان برای همه ایرانیان در همه دورهها معرفی کرد.
این مناسبت تنها به اندوه محدود نمیشود. در کاربرد امروزی آن، گردهمایی و یادآوری پیوند با نسلهای پیشین نیز بخشی از معنای مراسم است؛ بااینحال، محور اصلی فروردینگان یادبود درگذشتگان و فروهرها است، نه جشن پیروزی روشنایی بر تاریکی یا آغاز بهار.

تفاوت فروردینگان با فروردگان چیست؟
شباهت نام این دو مناسبت ممکن است باعث اشتباه شود، اما زمان برگزاری آنها یکسان نیست:
- فروردینگان: جشن همنامی روز فروردین و ماه فروردین در ۱۹ فروردین است.
- فروردگان یا فروردیگان: در منابع تاریخی، نام آیینی چندروزه در پایان سال و پیش از نوروز است که با استقبال و یادکرد فروهرهای درگذشتگان ارتباط دارد. زمان اجرای آن در شاخههای مختلف گاهشماری زرتشتی میتواند متفاوت باشد.
هنگام نوشتن مناسبتها در سررسید، تنها شباهت واژهها را مبنا قرار ندهید و برای هر کدام تاریخ و توضیح جداگانه ثبت کنید.

جمعبندی
فروردینگان در روز نوزدهم ماه فروردین برگزار میشود و با یاد فروهرها و درگذشتگان پیوند دارد. بازدید از آرامگاه و نیایش، از شیوههای گزارششده برگزاری آن در جامعه زرتشتی امروز است. این جشن ماهانه از فروردگانِ روزهای پایانی سال جداست و بهتر است در تقویم و سررسید نیز جداگانه معرفی شود.
منابع: دانشنامه ایرانیکا، مدخل فروردین؛ دانشنامه ایرانیکا، مدخل فرهوشی؛ دانشنامه ایرانیکا، مدخل فروردگان؛ گزارش برگزاری فروردینگان در کرمان.
سوالات متداول درباره جشن فروردینگان
جشن فروردینگان چه تاریخی است؟
فروردینگان در ۱۹ فروردین، یعنی روز فروردین از ماه فروردین، برگزار میشود.
آیا فروردینگان و فروردگان یک جشن هستند؟
خیر. فروردینگان جشن ماهانه ۱۹ فروردین است؛ فروردگان یا فروردیگان به آیین چندروزه مرتبط با روزهای پایانی سال گفته میشود.
آیین اصلی فروردینگان چیست؟
در گزارشهای برگزاری معاصر، یادبود درگذشتگان، حضور در آرامگاه و نیایش از بخشهای شناختهشده مراسم است. جزئیات برگزاری در شهرها و خانوادههای مختلف یکسان نیست.


